Silip

Biyernes, ika-16 ng Oktubre 2009

Sa pagsulat pa lamang ng pamagat ng akdang ito'y halos mangalahati na agad ang reserbang bala ko. Ganito kakaunti ang salitang Ilokanong nalalaman ko. Kapuy... talagang kapuy lalo pa't kung aking ibubukong isan'taon at kalahati rin akong nanirahan sa Lungsod ng Baguio. Sa panahong ako'y namalagi sa naturang lungsod, ni minsa'y hindi ko nagawang makabuo ng isang pangungusap na pawang mga salitang Ilokano ang nakapaloob. Pasundot-sundot lamang ako sa paggamit ng ilang termino gaya ng wen, haan at haan maawatan.

Nakihalubilo naman ako sa mga indibidwal na gamay ang naturang diyalekto -- nabarkada pa nga ako. Nagpaturo naman akong magsalita ng Ilokano -- nag-take down notes pa nga ako. Ngunit sadyang nahirapan ako, at sa kahuli-huliha'y hindi ako natuto.

Kung interes at interes din lamang ang pag-uusapan, masasabi kong mayroon ako niyon. Marahil kinulang ako sa solidong pundasyong gagabay sa aking pagkatuto -- wala akong nasilip ni isang Ilokano-Tagalog dictionary, wala akong sinandalang basic Ilokano sentence structure. Marahil malaki ang naging epekto ng kawalan ng maaasahang sanggunian sa aking pagkatuto. Kung mayroon lamang sigurong aklat na tumatalakay sa diyalektong Ilokano -- mga diyalekto sa Pilipinas, for that matter, gabay din yaon. Kung mayroon lamang sigurong college elective na ang course title ay Philippine Dialects, dagdag oportunidad din yaon upang mas matuto. Kung mayroon lamang sigurong isiningit ang DepEd, o ang Konggreso, o ang Senado, o ang Presidente ng Pilipinas na asignaturang tutok sa pag-aaral ng Philippine dialects sa basic education curriculum ng Pilipinas, mahabang panahon din yaon ng pagpapakadalubhasa. Kung nangyari lamang ang mga sanang nabanggit, disinsana'y hindi ako naging ganito kabobo sa mga diyalektong sinasalita ng mismong mga ka-bansa ko.

Sa boarding house na pansamantalang tinirahan ko sa Upper Engineer's Hill, may nakasalo ako sa bahay na taga-Pampanga, taga-Pangasinan, taga-Baguio at taga-Ilocos. Lahat sila'y pawang nauunawaan ang aking bawat k'wentong sa diyalektong Tagalog binibigkas. Ngunit 'pag sila na ang umariba sa paggamit ng kani-kanilang mother tongue, tamang nakatangang tulo-laway na lamang ako -- kasla ti ubing 'ika nga ng isang kabarkadang Ilokana.

Nakaka-urat isiping mas makakapag-k'wentuha't mas magkakaintindihan pa kami ng isang Amerikano, o ng isang Awstralyano, o ng isang Briton, o ng isang Kanadyano kaysa ng isang mismong ka-bansa ko. Bihasa kasi ako sa paggamit ng wikang Ingles kung kaya't hindi mahirap para sa akin ang usalin at isatitik ang wikang naiintindihan at ginagamit ng mga kanluranin.

Kung tutuusin, mangmang din naman ako sa wikang Ingles noong aking pagkabata. Ni minsa'y hindi ako kinausap ng aking mga mahal na magulang sa wikang 'kano. Pero natuto ako. Nakakahiya mang aminin, mas kaya ko pang bumuo ng isang straight-English na sanaysay kaysa ng isang purong Tagalog na sulatin. Marahil bunga ito ng tila walang katapusang pag-aaral at pagpapakadalubhasa sa wikang Ingles. Bukod kasi sa taunang English subjects, nariyan din ang ambisyosong Speak-in-English-Policy ng mga assuming na paaralan. Nariyan din ang foreign films at Hollywood stars, ang all-American pop culture at popstars, ang fresh from the U.S. episodes ng samu't saring American tv series, at ang mga imported na libro, magazines at audio cds. Idagdag pa sa tila walang katapusang listahan ang Inggliserang socialites gaya nina Tessa Prieto-Valdes at Gretchen Barretto... ang mga pulitikong sa wikang banyaga ina-address ang bansang lugmok sa problema't kahirapan... ang college courses gaya ng English Major, Speech Communications at napakarami pa... ang in-demand na trabaho gaya ng pagiging call center agents, English tutor to Koreans, freelance writers to the American clientele, medical transcriptionists at napakarami pang iba.

Sa wikang Ingles, walang patumangging everything is possible. Yaong sa mga diyalekto kaya ng Pilipinas? Kailan kaya nito makakamit ang mabalin amin status? Sana... soon!

Sa ngayon, heto lamang ang masasabi ko... kaloka... anya met talaga!

---------------------------------------------------------------------------------------------

Talasalitaan:

Anya met -- b'wisit, kaasar, leche, peste
Apay -- bakit
Haan -- hindi
Haan maawatan -- hindi (kita/ko) maintindihan
Kapuy -- mahina
Kasla ti ubing -- parang bata, katulad/gaya ng bata, akala mo bata
Mabalin amin -- p'wede lahat
Ngay -- kaya (binibigkas sa paraang maragsa)
Wen -- oo

Hindi ako marunong magsatitik ng mga salitang Ilokanong kahit papaano'y akin namang naiintindihan kung kaya't aminado akong hindi malayong karamihan ng mga pinagsusulat ko rito'y mali-mali ang gamit at/o baybay.

---------------------------------------------------------------------------------------------

** ang Basic Education ay sumasaklaw sa kabuuan ng mga gawaing kinakailangan upang matugunan ang pangunahing pangangailangang pangkarunungan ng bawat indibidwal. Kabilang dito ang primary, secondary at tertiary education, maging ang pre-primary education at adult literacy programs.

** ang Curriculum sa formal eductaion ay ang lupon ng mga kurso, at mga nilalaman nito, na siyang iniaalok ng mga paaralan.

** ang DepEd ay Department of Education of the Philippines.

** and salitang Diyalekto (dialect) sa tekstong ito ay ginamit bilang kasingkahulugan ng salitang "Lenggwahe" (language). Philippine languages tend to be referred to by Filipinos as dialects -- sumangguni rito. Sa Pilipinas, mayroon mahigit 170 na lenggwaheng ginagamit.

** ang Mother tongue ay kasingkahulugan ng first language.

** ang Socialite ay isang indibidwal na nuknukan ng yaman. Siya rin ay isang indibidwal na nabibilang sa fashionable high society. To entertain and be entertained -- ito ang malimit na ginagawa at pinagbubuhusan ng napakalaking oras ng socialites. May mga pagkakataong sila rin ay nagsasagawa ng charitable at philanthropic activities.

** Si Gretchen Barretto ay kilala sa highly-publicized na buhay nito. Siya ang kontrobersyal na kabiyak ng bilyonaryong negosyanteng si Antonio "tonyboy" Cojuangco. Siya'y isang aktres at modelo.

** Si Tessa Prieto-Valdes ay kilala sa over-the-top nitong mga kasuotan. Nagmula siya sa mayamang angkan ng mga Prieto -- ang angkan na may hawak sa Philippine Daily Inquirer. Siya'y isang fashion designer, kolumnista at socialite-philanthropist.

violetauthoress.16Oktubre09

Martes, ika-13 ng Oktubre 2009

Aking inaanyayahan ang mga may malasakit na mambabasa at bisita ng "Silip..." na makibahagi sa Climate Action Festival.

kailan: Ika-24 ng Oktubre 2009 -- ang Global Day of Climate Action (1:30pm onwards)

saan: Picnic Pavilions, Quezon City Memorial Circle

magkano: Libre... mangyari lamang na huwag nang maghangad na magpakalango sa alak sapagkat ang naturang pagtitipon ay no-smoking, no-drinking, zero-waste ecological festival... magdala ng sari-sariling malinis na tubig inumin, utensils at vegetarian food na pagsasalu-saluhan.

anong mayroon: Art and photo exhibit, workshops, film screenings, discussions, vegetarian potluck, at tugtugan.

Kung may oras ang mga indibidwal na tumanga at tumimawa sa harap ng telebisyon upang usisain ang walang kakwenta-kwentang mga pinaggagagawa ng housemates ng luko-lukong si kuya, malamang ay may oras ang mga indibidwal sa mas mabibigat na mga bagay gaya ng climate action festival na ito.

Huwag magpakabobo. Tumugon sa panawagan. Kumilos... labanan ang climate change.

Good deeds beget good karma... kung aalagaan natin ang Earth, aalagaan din tayo nito bilang ganti.

Bisitahin ang link na ito para sa karagdagang impormasyon.

---------------------------------------------------------------------------------------------

Sanggunian:
350
350 Asia

violetauthoress.13Oktubre09

Silip

Bukas na ang Online Shop na My Vanity™

Violetauthoress, Kapuy! -- Apay Ngay?

Climate Action Festival

THIS DAY IN HISTORY

" S I L I P... "